Παιδική υπακοή και αντίσταση

Άλλο πράγμα σημαίνει ανατρέφω ένα παιδί και άλλο το εκτρέφω.

Πολλοί γονείς και δάσκαλοι ανησυχούν πολύ για το ζήτημα της υπακοής. Οι μεγάλοι θα ήθελαν τα παιδιά να τους υπακούν όπως εκείνοι υπάκουαν τους δικούς τους γονείς. Αυτοί οι ενήλικες ξεχνούν πόσο δεν τους αρέσει να τους κουμαντάρουν και ότι συνεργάζονται πιο πρόθυμα όταν τους συμπεριφέρονται με κατανόηση και σεβασμό.

Η παιδίατρος Catherine Gueguen, στο βιβλίο της Ζήστε ευτυχισμένοι με το παιδί σας, αναφέρει ότι όταν ένας ενήλικας απαιτεί από το παιδί να υπακούσει αμέσως, ό,τι κι αν αφορά η απαίτησή του, το παιδί θα αντισταθεί από τη φύση του. Η Catherine Gueguen επισημαίνει ότι άλλο πράγμα ανατρέφω ένα παιδί κι άλλο το εκτρέφω. Ένα παιδί χρειάζεται αυτοπεποίθηση, καλοσύνη, ελευθερία και χρόνο για να μάθει τις κοινωνικά αναμενόμενες συμπεριφορές που καθιστούν εφικτή τη ζωή σε μια κοινότητα.

Η απαίτηση υπακοής δεν διδάσκει ούτε ηθική ούτε την αίσθηση της ατομικής ευθύνης, αντίθετα όταν ένα παιδί αντιδρά έντονα όταν νιώθει ότι καταπιέζεται, αυτό αποτελεί σημάδι καλής συναισθηματικής υγείας.

Όταν το παιδί αντιστέκεται στον ενήλικα, προστατεύει την αξιοπρέπειά του.

Τα παιδιά που βιώνουν καταναγκασμό, απειλές και σωματική βία, δικαιωματικά αισθάνονται θυμό προς τον ενήλικα που τα υπέβαλε σε αυτή τη συμπεριφορά. Ο θυμός είναι το συναίσθημα που δίνει στο παιδί την ενέργεια να προστατέψει την ακεραιότητά του.

Το παιδί που ανατρέφεται με φόβο (απειλές, εκβιασμοί, τιμωρίες, ψυχρότητα, ξυλοδαρμοί…) τις περισσότερες φορές θα υπακούσει, αλλά μόνο για να αποφύγει την επαπειλούμενη τιμωρία, χωρίς να κατανοεί την αναγκαιότητα ούτε τους κανόνες, ούτε και να δείχνει ενσυναίσθηση προς τους άλλους. Το παιδί που φοβάται έναν ενήλικα δεν αισθάνεται πλέον ασφάλεια κοντά του. Θα ήθελε να φύγει μακριά από αυτόν τον ενήλικα που αποτελεί την πηγή του φόβου και του θυμού του (ενώ γνωρίζει ότι αυτό είναι αδύνατο).

Οι ενήλικες ασφαλώς και θέλουν το παιδί τους να συμπεριφέρεται καλά. Το παιδί χρειάζεται πρώτα-πρώτα εμψυχωτές, ενήλικες που δίνουν το παράδειγμα μέσω της συμπεριφοράς τους, υπομονετικούς ενήλικες που γνωρίζουν ότι χρειάζονται πολλά χρόνια για να γίνει ένα παιδί υπεύθυνος ενήλικας. Η σύγχρονη έρευνα στη νευροεπιστήμη και στον παιδικό εγκέφαλο υποστηρίζει αυτήν την ιδέα της ανατροφής με φροντίδα – Catherine Gueguen

Πόσο σπουδαίο είναι ο ενήλικας να είναι σωστό πρότυπο.

Τις περισσότερες φορές, τα παιδιά συμπεριφέρονται ηθικά όταν έχουν καλά πρότυπα, όταν νιώθουν σεβασμό και ασφάλεια. Θα αναπτύξουν τους δικούς τους εσωτερικούς κανόνες, σταδιακά, παρατηρώντας τους ενήλικες γύρω τους. Οι πράξεις μας ως υπεύθυνοι ενήλικες έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα λόγια μας (και τις ηθικολογίες μας).

Τα παιδιά σταδιακά μαθαίνουν να είναι αυτόνομα και υπεύθυνα όταν οι ενήλικες τα εμπιστεύονται, τους δίνουν επιλογές, τα βοηθούν να βρίσκουν λύσεις, τους δείχνουν τον δρόμο, αποδέχονται με καλοσύνη ότι δεν μπορούν πάντα να είναι “λογικά”, γνωρίζοντας τα στάδια κινητικής, γνωστικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών. Πράγματι, ορισμένες συμπεριφορές των παιδιών που θεωρούμε ανυπακοή μπορούν να εξηγηθούν με την έλλειψη συναισθηματικής ωριμότητας, την κινητική αδυναμία ή έστω με την έλλειψη εμπειρίας.

Αν διατάζουμε, απειλούμε, τιμωρούμε, θα μας μιμηθούν και θα ενεργούν με τον ίδιο τρόπο με τους γύρω τους χρησιμοποιώντας σχέσεις εξουσίας και κυριαρχίας – Catherine Gueguen

Μερικές ιδέες για την αντικατάσταση της υπακοής με τη συνεργασία.

Όταν ένα παιδί παίζει και δεν θέλει να «ακούσει» (παράδειγμα: κάνε μπάνιο, ντύσου,, κάθισε στο τραπέζι κ.λπ.), είναι μπορείτε να ακολουθήσετε μια θετική προσέγγιση. Η πίεση γεμίζει με άγχος το παιδί. Κι όμως, ένα αγχωμένο παιδί δεν μπορεί να σκεφτεί. Καλύτερα να του δώσετε χρόνο να γειωθεί, να ολοκληρώσει αυτό που κάνει, καθίστε δίπλα στο παιδί και μιλήστε του απαλά. Μπορείτε ακόμη να παίξετε μαζί με το παιδί και να χρησιμοποιήσετε το παιχνίδι για να ωθήσετε το παιδί να κάνει αυτό που πρέπει να κάνει.

Μπορείτε επίσης να ρωτήσετε το παιδί τι πιστεύει για την κατάσταση, υπενθυμίζοντάς του την αγάπη μας προς εκείνο, τα δικά μας συναισθήματα ως γονείς και ζητώντας τις δικές του ιδέες για λύσεις.

Μερικά παραδείγματα για το πρωινό άγχος: ξυπνήστε το παιδί λίγο νωρίτερα, αφήστε το να βρει τα ρούχα του από το προηγούμενο βράδυ, βάλτε ένα χρονόμετρο με μουσική κ.λπ.