Το Confiteor του Καταλανού συγγραφέα Jaume Cabré είναι από εκείνα τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολα. Είναι ένα πολυσύνθετο, απαιτητικό και βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα, που σε τραβάει μέσα του με έναν παράξενα υπνωτικό τρόπο. Όχι επειδή είναι εύκολο – κάθε άλλο – αλλά γιατί νιώθεις από νωρίς ότι διαβάζεις κάτι σπουδαίο.
Ο πρωταγωνιστής, ο Αντριά Αρντεβόλ, διανοούμενος, μουσικός και μοναχικός αφηγητής της δικής του ιστορίας, γράφει τις αναμνήσεις του καθώς η μνήμη του αρχίζει να τον εγκαταλείπει. Και τι αναμνήσεις… Ζωές ολόκληρες ξεδιπλώνονται μέσα από τις δικές του λέξεις. Ο Cabré παίζει με τον χρόνο, με την αφήγηση, με την ταυτότητα. Περνάει αβίαστα από τη Βαρκελώνη της φρανκικής δικτατορίας στην Ιερά Εξέταση, από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Καταλονία του 18ου αιώνα – κι όλα αυτά χωρίς προειδοποίηση. Αλλά αυτό το αφηγηματικό «μπέρδεμα» δεν γίνεται χάριν εντυπωσιασμού. Αντίθετα, είναι οργανικό κομμάτι του νοήματος: το Κακό επαναλαμβάνεται, οι ανθρώπινες επιλογές κουβαλούν ευθύνη, και η μνήμη – ατομική και συλλογική – είναι το μόνο μας αποκούμπι.
Κεντρικός «χαρακτήρας» του βιβλίου είναι και ένα παλιό βιολί, σύμβολο πολιτισμού αλλά και εργαλείο εξουσίας και βίας. Μέσα από την ιστορία του ο συγγραφέας μιλά για την πολιτισμική κληρονομιά, για τις πληγές της Ευρώπης, για την ηθική παρακμή – αλλά και για την τέχνη ως καταφύγιο.
Το Confiteor είναι ένα έργο που απαιτεί προσοχή, αλλά σε ανταμείβει απλόχερα. Δεν είναι απλή ανάγνωση – είναι εμπειρία. Ο τρόπος που ο Cabré αλλάζει πρόσωπα και χρονικές στιγμές χωρίς να το δηλώνει σε προετοιμάζει να διαβάσεις με όλες σου τις αισθήσεις. Δεν είναι εύκολο, αλλά σε διδάσκει πώς να διαβάζεις ξανά από την αρχή.
Δεν είναι τέλειο – είναι όμως μεγαλειώδες. Ένα βιβλίο που δεν προσφέρεται για «κατανάλωση», αλλά για στοχασμό. Που μιλά για το καλό και το κακό, για τη φιλία, την απώλεια, την ενοχή και τη συγχώρεση. Και που σε αφήνει, τελικά, με μια γλυκόπικρη συγκίνηση και μια αναπόφευκτη ερώτηση: Τι σημαίνει να ζεις με ακεραιότητα;
Για όσους αγαπούν τη λογοτεχνία που τολμά, το Confiteor δεν είναι απλώς ένα βιβλίο. Είναι μια πράξη εξομολόγησης – και ένα τεράστιο δώρο στον αναγνώστη.
Confiteor, Jaume Cabré, μετάφραση: Ευρυβιάδης Σοφός, Εκδόσεις Πόλις
A Mom's Arts 