Σαν σήμερα

Σαν σήμερα: το 79 μ.Χ. εξερράγη ο Βεζούβιος, σκορπίζοντας τον όλεθρο στην Πομπηία

Μάθετε για την καταστροφική έκρηξη του Βεζούβιου στις 24 Αυγούστου 79 μ.Χ., την ξαφνική εξαφάνιση της Πομπηίας και τι αποκαλύπτουν σήμερα οι ανασκαφές για τη ρωμαϊκή καθημερινότητα.

Το εσωτερικό του κρατήρα του Βεζούβιου, πηγή: Wikimedia Commons

Η καταστροφή

Το καλοκαίρι του 79 μ.Χ., η ζωή στην Πομπηία κυλούσε κανονικά. Η πόλη ήταν πλούσια, γεμάτη εμπορική δραστηριότητα, θέατρα, λουτρά και όμορφα διακοσμημένες βίλες. Όμως στις 24 Αυγούστου (σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές) ο Βεζούβιος εξερράγη με τρομακτική δύναμη. Στάχτη και καπνός κάλυψαν τον ουρανό, ενώ καυτά ηφαιστειακά υλικά έθαψαν την πόλη μέσα σε λίγες ώρες.

Οι μαρτυρίες

Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος ο Νεότερος, που παρακολούθησε την έκρηξη από απόσταση, περιγράφει σε επιστολές του την καταστροφική δύναμη του φαινομένου. Η περιγραφή του θεωρείται η πρώτη «επιστημονική» καταγραφή ηφαιστειακής έκρηξης, και γι’ αυτό σήμερα παρόμοια φαινόμενα λέγονται «πλίνιες εκρήξεις».

Η ζωή που πάγωσε στον χρόνο

Η στάχτη σκέπασε τα πάντα τόσο γρήγορα, ώστε πολλά αντικείμενα, κτίρια και ακόμη και στιγμές καθημερινότητας διατηρήθηκαν σχεδόν ανέπαφα. Τα εκμαγεία των κατοίκων που βρέθηκαν στις ανασκαφές μαρτυρούν τον ξαφνικό τρόμο της τελευταίας τους στιγμής. Παράλληλα, οι τοιχογραφίες, τα αγγεία, τα καταστήματα και τα δημόσια κτίρια δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για τον ρωμαϊκό πολιτισμό.

Πηγή φωτογραφίας: Roberto Salomone/AFP/Getty Images

Η σημασία των ανασκαφών

Η Πομπηία άρχισε να ανασκάπτεται συστηματικά τον 18ο αιώνα και έκτοτε αποτελεί μοναδικό «παράθυρο» στην Αρχαιότητα. Η πόλη μάς δείχνει πώς ζούσαν, εργάζονταν, διασκέδαζαν και μαγείρευαν οι Ρωμαίοι. Για τον λόγο αυτό έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Ένα διαχρονικό μάθημα

Η ιστορία της Πομπηίας δεν είναι μόνο αρχαιολογικό θαύμα, αλλά και υπενθύμιση της δύναμης της φύσης. Μια ακμάζουσα πόλη χάθηκε μέσα σε λίγες ώρες, αφήνοντάς μας όμως μια ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά που συγκινεί μέχρι σήμερα.

Βιβλίο

Κριτική βιβλίου: Για μια συντροφιά ανάμεσά μας, Νίκος Θέμελης

1794, στην παροικία των Γραικών στη Στεφανόπολη, στα μακρινά Καρπάθια. Ένας άρχοντας, έμπορος Γραικός και χήρος, στην κορυφή της δημιουργικότητάς του, τα έχει όλα. Όνομα τρανταχτό, ευτυχισμένη οικογένεια, αξιοζήλευτη περιουσία. Στον απόηχο της Γαλλικής Επανάστασης, δίχως να φταίει η ίδια, θα του ανατραπούνε όλα. Τα δυο παιδιά του θα τον εγκαταλείψουνε, καθένα με τον δικό του τρόπο. Η θυγατέρα για την Κέρκυρα, ο γιος για το Παρίσι. Τα οικονομικά του θα χαθούν από τη μια στιγμή στην άλλη. Το όνομα και η τιμή του θα απειληθούν πρώτη φορά στη συνετή και βέβαιη πορεία της ζωής του. Όμως, μια χήρα γοητευτική τον έχει βάλει προ πολλού στο μάτι. Τα πράγματα μπερδεύονται. Δρόμοι ζωής, ιδανικά, περιουσίες, επιθυμίες και αποφάσεις, ένα πρωτόγνωρο κουβάρι. Με τη δύναμη του νου, τη γλώσσα της καρδιάς κι ένα μειδίαμα των ηρώων, οι ζωές τους ισορροπούν αλλού κι αλλιώς, σαν να ’χει αλλάξει ο κόσμος όλος. [από το οπισθόφυλλο]

Το μυθιστόρημα Για μια συντροφιά ανάμεσά μας του Νίκου Θέμελη είναι ένα έργο που αγγίζει βαθιά συναισθήματα και συνδέει την προσωπική ιστορία με την ιστορική πραγματικότητα. Η πλοκή εκτυλίσσεται στη Στεφανόπολη των Καρπαθίων το 1794 και ακολουθεί τον Θεοφάνη, έναν έμπορο με επιτυχημένη πορεία, που βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται λόγω προσωπικών και οικονομικών απωλειών. Η εμφάνιση μιας μυστηριώδους χήρας φέρνει νέα συναισθηματικά και ηθικά διλήμματα, ενώ ο αναγνώστης παρακολουθεί την πάλη του ήρωα με την προδοσία, την απώλεια και την αναζήτηση νοήματος σε έναν κόσμο που αλλάζει ριζικά.

Στο Για μια συντροφιά ανάμεσά μας, η γλώσσα του Θέμελη είναι λυρική και γεμάτη νοσταλγία, ενώ οι χαρακτήρες του είναι πολυδιάστατοι και πραγματικά ανθρώπινοι. Η ιστορία δεν εξετάζει μόνο τις προσωπικές σχέσεις αλλά και τον τρόπο που τα ιστορικά γεγονότα επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων. Το μυθιστόρημα καταφέρνει να συνδυάσει την προσωπική τραγωδία με την κοινωνική και ιστορική πραγματικότητα, δημιουργώντας έναν συναισθηματικά πλούσιο κόσμο που συγκινεί.

Σε σύγκριση με άλλα έργα του Θέμελη, όπως την τριλογία Η αναζήτηση, το συγκεκριμένο βιβλίο ξεχωρίζει για την έμφαση που δίνει στις προσωπικές συγκρούσεις και στα εσωτερικά διλήμματα των χαρακτήρων, χωρίς να χάνει την αίσθηση του ιστορικού πλαισίου. Είναι ένα μυθιστόρημα που αγγίζει τον αναγνώστη, γιατί συνδυάζει την ιστορική ακρίβεια με την έντονη ανθρώπινη διάσταση και αφήνει μια βαθιά αίσθηση στοχασμού για τη ζωή, τις σχέσεις και τις επιλογές μας.

Το Για μια συντροφιά ανάμεσά μας είναι ένα έργο που αξίζει να διαβαστεί για την πλούσια συναισθηματική του φόρτιση, την αληθοφάνεια των χαρακτήρων και την ικανότητα του συγγραφέα να φέρνει στο προσκήνιο τον ελληνισμό της Διασποράς μέσα από προσωπικές ιστορίες. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την ευαισθησία με την ιστορική γνώση και αφήνει μια έντονη εντύπωση στον αναγνώστη.

***

Ο Νίκος Θέμελης, γεννημένος στην Αθήνα το 1947, υπηρέτησε σε δημόσιες υπηρεσίες όπως η Αγροτική Τράπεζα και το υπουργείο Οικονομικών, ενώ η λογοτεχνική του πορεία ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Τα έργα του συχνά εξετάζουν τον ελληνισμό της Διασποράς και τις κοινωνικές αλλαγές των τελευταίων αιώνων. Η τριλογία Η αναζήτηση του χάρισε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 2000, και ακολούθησαν σημαντικά έργα όπως Η ανατροπή και Η αναλαμπή. Πέθανε σαν σήμερα, στις 20 Αυγούστου 2011, σε ηλικία 64 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο.

Εργογραφία

  • Η αναζήτηση (Κέδρος, 1998)
  • Η ανατροπή (Κέδρος, 2000)
  • Η αναλαμπή (Κέδρος, 2003)
  • Για μια συντροφιά ανάμεσά μας (Κέδρος, 2005)
  • Μια ζωή δυο ζωές (Κέδρος, 2007)
  • Οι αλήθειες των άλλων (Κέδρος, 2008)
  • Η συμφωνία των ονείρων (Μεταίχμιο, 2010)
  • Η αναχώρηση (Μεταίχμιο, 2014)

Βιβλίο: Για μια συντροφιά ανάμεσά μας, Νίκος Θέμελης, εκδόσεις Μεταίχμιο 2024.

Πηγές:

sansimera.gr

literature.gr

athensvoice.gr

kathimerini.gr

Σαν σήμερα

Σαν σήμερα, 31 Ιουλίου: πεθαίνει ο Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ

Και ποιος δεν έχει διαβάσει και ονειρευτεί παρέα με τον μικρό πρίγκιπα… Σαν σήμερα, ο δημιουργός του, Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, χάθηκε για πάντα στον ουρανό.

Ο Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ γεννήθηκε στις 29 Ιουνίου 1900 στη Λυών της Γαλλίας. Ανήκε σε αριστοκρατική οικογένεια, αν και η μεγάλη περιουσία της είχε χαθεί. Από μικρός έδειξε ενδιαφέρον για την αεροπλοΐα και το 1921 απέκτησε δίπλωμα πιλότου. Στη συνέχεια εργάστηκε σε αεροπορικές εταιρείες, συμβάλλοντας στη δημιουργία αεροπορικών ταχυδρομικών γραμμών. Η εμπειρία του αυτή αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τα έργα του. 

Το 1931 παντρεύτηκε την Κονσουέλο Σουνσίν ντε Σαντοβάλ, μια σχέση που επηρέασε τη ζωή και το έργο του. Το 1936 συμμετείχε στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο ως δημοσιογράφος και κατατάχθηκε στην αμερικανική αεροπορία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1944, ενώ εκτελούσε αναγνωριστική αποστολή, το αεροπλάνο του εξαφανίστηκε πάνω από τη Μεσόγειο, και θεωρείται ότι σκοτώθηκε. 

Το πιο γνωστό έργο του είναι η νουβέλα «Ο μικρός Πρίγκιπας», που εκδόθηκε το 1943 και έχει μεταφραστεί σε πάνω από 250 γλώσσες. Άλλα σημαντικά έργα του περιλαμβάνουν «Νυχτερινή πτήση» (1931), «Γη των ανθρώπων» (1939) και «Πιλότος πολέμου» (1942). Τα έργα του χαρακτηρίζονται από φιλοσοφικό βάθος και ανθρωπιστική προσέγγιση. 

Ο Σαιντ-Εξυπερύ παραμένει μια από τις πιο σημαντικές φιγούρες της γαλλικής λογοτεχνίας, με έργα που συνεχίζουν να εμπνέουν αναγνώστες όλων των ηλικιών.

Σαν σήμερα

Σαν σήμερα, 31 Ιουλίου: Γεννιέται η J.K. Rowling

Σαν σήμερα, 31 Ιουλίου, γεννήθηκε η J.K. Rowling, δημιουργός του Harry Potter.

Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, με το πλήρες όνομα Τζόαν Ρόουλινγκ, γεννήθηκε στις 31 Ιουλίου 1965 στο Γιέιτ, κοντά στο Μπρίστολ της Αγγλίας. Από μικρή ηλικία αγαπούσε τα βιβλία και έγραφε ιστορίες, με την πρώτη της να αφορά έναν κουνέλι που ονομάζεται «Rabbit». Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ και πέρασε ένα χρόνο στο Παρίσι .

Μετά την αποφοίτησή της, εργάστηκε σε διάφορους τομείς, όπως ερευνήτρια στην Αμνηστία Διεθνώς, ενώ παράλληλα άρχισε να γράφει τις περιπέτειες του Χάρι Πότερ. Η ιδέα για τον Χάρι Πότερ ήρθε το 1990, ενώ ταξίδευε με τρένο από το Μάντσεστερ στο Λονδίνο. Στην αρχή, η ζωή της ήταν δύσκολη, ζούσε με κρατική βοήθεια και αντιμετώπιζε προσωπικές δυσκολίες, όπως ο θάνατος της μητέρας της.

Το 1997, το πρώτο βιβλίο της σειράς, «Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος», εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Bloomsbury. Η σειρά γνώρισε τεράστια επιτυχία, πωλώντας πάνω από 600 εκατομμύρια αντίτυπα σε 84 γλώσσες και μεταφέρθηκε σε ταινίες και θεατρικές παραστάσεις. Η Ρόουλινγκ συνέχισε να γράφει και άλλες σειρές, όπως την αστυνομική σειρά «Cormoran Strike» υπό το ψευδώνυμο Ρόμπερτ Γκάλμπρεϊθ.

Η Ρόουλινγκ είναι επίσης γνωστή για τη φιλανθρωπική της δράση, ιδρύοντας οργανισμούς όπως το «Lumos», που υποστηρίζει παιδιά σε ιδρύματα σε όλο τον κόσμο. Αν και η ίδια έχει δηλώσει ότι δεν θεωρεί τον εαυτό της φεμινίστρια, έχει υποστηρίξει τα δικαιώματα των γυναικών και έχει επικριθεί για τις απόψεις της σχετικά με τα τρανς άτομα.

Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ παραμένει μια από τις πιο επιτυχημένες και αμφιλεγόμενες συγγραφείς της εποχής μας, με το έργο της να έχει επηρεάσει γενιές αναγνωστών και να συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πηγές: Βικιπαίδεια, https://stories.jkrowling.com/harrypotter/the-harry-potter-stories

Σαν σήμερα

Σαν σήμερα, 30 Ιουλίου: Γεννιέται η Άννα Παναγιωτοπούλου

Η Άννα Παναγιωτοπούλου υπήρξε μία από τις πιο αγαπημένες και αναγνωρίσιμες ηθοποιούς της ελληνικής σκηνής, με σημαντική πορεία στο θέατρο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Γεννήθηκε στην Κυψέλη στις 30 Ιουλίου 1947 και από μικρή ηλικία ήθελε να γίνει ηθοποιός, παρά την αντίθεση των γονιών της. Αφού σπούδασε στη Ζυρίχη, επέστρεψε κρυφά στην Αθήνα και πέρασε με επιτυχία τις εξετάσεις του Εθνικού Θεάτρου, όπου και φοίτησε μαζί με τον Σταμάτη Φασουλή .

Η καριέρα της εκτοξεύθηκε με την ίδρυση του Ελεύθερου Θεάτρου, στο οποίο συμμετείχε ενεργά. Μαζί με τον Σταμάτη Φασουλή, δημιούργησαν την Ελεύθερη Σκηνή το 1980, συνεχίζοντας την παράδοση του Ελεύθερου Θεάτρου .

Και ποιος δεν είχε παρακολουθήσει την ιστορική σειρά «Μαντάμ Σουσού», καθώς και τις σειρές «Οι Τρεις Χάριτες» και «Ντόλτσε Βίτα»! Η Άννα Παναγιωτοπούλου, με το μοναδικό μπρίο και το ύφος της, άφηνε ανεξίτηλη τη σφραγίδα της στις δουλειές της.

Έφυγε από τη ζωή το Μεγάλο Σάββατο, 4 Μαΐου 2024, σε ηλικία 76 ετών. Τα τελευταία χρόνια, έπασχε από τη νόσο του Αλτσχάιμερ, η οποία οδήγησε σταδιακά στον θάνατό της.