Χωρίς κατηγορία

Υπάρχουν συγγραφείς που καταφέρνουν να αποτυπώσουν το πνεύμα της εποχής μας με έναν τρόπο σχεδόν χειρουργικό, αλλά ταυτόχρονα γεμάτο συναίσθημα. Η Sally Rooney ανήκει ξεκάθαρα σε αυτή την κατηγορία. Μετά το Normal People και το Beautiful World, Where Are You, επιστρέφει με το Intermezzo, ένα βιβλίο που, για μένα, αποτελεί την πιο ώριμη και συγκλονιστική της στιγμή μέχρι τώρα. Είναι μια ιστορία που μπαίνει κάτω από το δέρμα σου και σε αναγκάζει να κοιτάξεις κατάματα τις δικές σου απώλειες.

Δύο αδέλφια, ένας κοινός πόνος

Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκονται δύο αδέλφια, ο Peter και ο Ivan Koubek, οι οποίοι προσπαθούν να διαχειριστούν τον πρόσφατο θάνατο του πατέρα τους. Οι δυο τους δεν θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικοί. Ο Peter είναι ένας επιτυχημένος τριαντάχρονος δικηγόρος στο Δουβλίνο, που εξωτερικά δείχνει να τα έχει όλα υπό έλεγχο, αλλά εσωτερικά καταρρέει, παγιδευμένος ανάμεσα στα συναισθήματά του για δύο εντελώς διαφορετικές γυναίκες. Ο Ivan, από την άλλη, είναι ένας εικοσιδυάχρονος μοναχικός σκακιστής, κοινωνικά αδέξιος, που νιώθει πάντα στη σκιά του μεγάλου του αδελφού.

Η Rooney στήνει ένα σκηνικό όπου η παρεξήγηση, η ζήλια αλλά και η βαθιά, άρρητη αγάπη εναλλάσσονται συνεχώς. Όπως υποδηλώνει και ο μουσικός/σκακιστικός τίτλος (Intermezzo σημαίνει ενδιάμεσο, μια μεταβατική φάση), οι ήρωες βρίσκονται σε ένα μεταίχμιο ζωής, προσπαθώντας να βρουν τα επόμενα βήματά τους πάνω στη σκακιέρα της καθημερινότητας.

Ένα βιβλίο που ψηλαφά το πένθος

Αυτό που με κέρδισε ολοκληρωτικά στο Intermezzo δεν είναι η καταιγιστική πλοκή, αλλά η μοναδική ικανότητα της συγγραφέως να περιγράφει το πένθος. Δεν το παρουσιάζει σαν μια ξαφνική καταιγίδα που περνάει, αλλά σαν μια μόνιμη, βουβή παρουσία στο δωμάτιο. Το βιβλίο μιλά για τη διαχείριση της απώλειας, την πολυπλοκότητα των σύγχρονων σχέσεων και το δικαίωμα των ανθρώπων να αγαπούν με τρόπους που η κοινωνία δεν καταλαβαίνει πάντα.

Η γραφή της Rooney εδώ αλλάζει, γίνεται πιο εσωτερική, σχεδόν αποσπασματική σε κάποια σημεία, ακολουθώντας τη χαοτική ροή των σκέψεων των ηρώων της. Χτίζει χαρακτήρες τόσο αληθινούς, με τόσα ελαττώματα και αδυναμίες, που πιάνεις τον εαυτό σου άλλοτε να θυμώνει μαζί τους και άλλοτε να θέλει να τους κάνει μια μεγάλη αγκαλιά.

Η ροή της γλώσσας

Αξίζει να σταθούμε στον τρόπο με τον οποίο το βιβλίο καταφέρνει να διατηρήσει τον ιδιαίτερο ρυθμό του. Σε ένα μυθιστόρημα όπου οι σιωπές, τα μισόλογα και οι εσωτερικοί μονόλογοι παίζουν καθοριστικό ρόλο, η γλώσσα πρέπει να ρέει αβίαστα. Το κείμενο διατηρεί τη σύγχρονη, φρέσκια ατμόσφαιρά του, κάνοντας την ανάγνωση μια εμπειρία φυσική και ζωντανή, χωρίς να χάνεται η μελαγχολική ομορφιά του πρωτοτύπου.

Αν αγαπάτε τα βιβλία που εστιάζουν στους ανθρώπινους χαρακτήρες, που δεν φοβούνται να αγγίξουν τον πόνο αλλά και την ελπίδα της επανεκκίνησης, το Intermezzo είναι ένα ανάγνωσμα που θα μείνει στην καρδιά σας για καιρό.

Sally Rooney, Intermezzo, Εκδόσεις Πατάκης, Μετάφραση: Μυρτώ Καλοφωλιά

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να φοβούνται λιγότερο κατά τη διάρκεια των ιατρικών διαδικασίων; Ακολουθούν φιλικές προτάσεις για να τα προετοιμάσουμε και να μειώσουμε τον πόνο τους.

Προετοιμασία των παιδιών ώστε να φοβούνται λιγότερο κατά τις ιατρικές διαδικασίες

Για να κάνουμε τα παιδιά να νιώθουν λιγότερο άγχος μπροστά σε μια επικείμενη ιατρική επίσκεψη, καλό είναι να τα προετοιμάσουμε για την επίσκεψη στον γιατρό ή στο νοσοκομείο και να εξηγήσουμε στα παιδιά τι ακριβώς θα γίνει, με απλά λόγια:
«Θα πάμε στον γιατρό. Θα σου ζητήσει να… και ίσως να… Θα είμαι μαζί σου όλη την ώρα».

Ορισμένοι γιατροί το κάνουν αυτό από μόνοι τους, αλλά μπορούμε επίσης να ζητήσουμε από τον γιατρό να εξηγήσει τι θα κάνει (ή να το πούμε εμείς αντί για αυτόν) προσαρμόζοντας τις πληροφορίες στην ηλικία και το απαιτούμενο επίπεδο κατανόησης:
«Ο γιατρός χρειάζεται να καταλάβει γιατί έχεις πυρετό, γι’ αυτό θα ακούσει την καρδιά και τους πνεύμονές σου, θα δει τον λαιμό και τα αυτιά σου. Το εργαλείο για να ακούσει την καρδιά μπορεί να είναι λίγο κρύο / ο γιατρός θα σου ζητήσει να ανοίξεις το στόμα σου / αυτό εδώ λέγεται γλωσσοπίεστρο και χρησιμοποιείται για να εξετάσει μέσα στο στόμα και στον λαιμό, θα το βάλει στη γλώσσα σου».

Σε αυτό το πλαίσιο, οι φράσεις με θετική διατύπωση δημιουργούν λιγότερη ανησυχία από εκείνες που χρησιμοποιούν άρνηση. Για παράδειγμα, είναι καλύτερο να λέμε:
«Είναι αλήθεια ότι μπορεί να φοβηθείς λίγο όταν δεν ξέρεις / μπορεί να πονέσει / έχεις δίκιο, είναι λίγο κρύο», αντί για «Μην φοβάσαι / όχι, δεν πονάει / δεν είναι τόσο κρύο».

Πράγματι, ένα παιδί που αναγνωρίζουμε την ανησυχία του θα μας εμπιστευτεί περισσότερο απ’ ό,τι ένα παιδί που αιφνιδιάζεται ή στο οποίο έχουμε πει ψέματα (π.χ. λέγοντας ότι δεν θα πονέσει ενώ μπορεί να πονέσει ή ότι δεν θα του κάνουν ένεση, ενώ ξέρουμε ότι θα του κάνουν). Μπορούμε να πούμε: «Μπορεί να πονέσει λίγο, θα είμαι δίπλα σου».

Είναι σημαντικό και οι γονείς να έχουν όσο το δυνατόν πιο ήρεμη στάση απέναντι στην επίσκεψη. Αν, για παράδειγμα, οι ενέσεις προκαλούν άγχος σε έναν από τους γονείς, ίσως είναι καλύτερα να αφήσει το πράγμα στον άλλο γονέα.

Προσαρμογή των συνθηκών της ιατρικής διαδικασίας

Αν προβλέπεται μια επώδυνη διαδικασία, μπορούμε να προετοιμάσουμε ένα μικρό παιχνίδι που αρέσει στο παιδί για να αποσπάσουμε την προσοχή του. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε παιχνιδιάρικες εκφράσεις:
«Ο γιατρός θα χαιρετήσει το αυτί σου, την καρδιά σου, τα δόντια σου» (ορισμένοι γιατροί χρησιμοποιούν συστηματικά τέτοια προσέγγιση με τα παιδιά, άλλοι όχι).

Ομοίως, τα παιχνίδια και τα λούτρινα μπορούν να χρησιμεύσουν στην εξέταση:
«Λοιπόν, το αρκουδάκι σου είναι άρρωστο; Ας δούμε τα αυτιά του. Και τα δικά σου αυτιά πονάνε;».

Για τα πιο μικρά παιδιά, ο θηλασμός έχει καταπραϋντικές ιδιότητες. Ορισμένοι επαγγελματίες υγείας προτείνουν στις μητέρες που θηλάζουν να θηλάσουν το παιδί κατά τη διάρκεια μιας ένεσης ή μιας αιμοληψίας, για παράδειγμα.

Επιπλέον, μπροστά σε ένα παιδί που φοβάται ή αρνείται, είναι δυνατό να προσαρμόσουμε τις συνθήκες εξέτασης ανάλογα με τις δυνατότητες: στην αγκαλιά των γονέων, στο γραφείο και όχι στο εξεταστικό κρεβάτι, να μην γδυθεί εντελώς από την αρχή.

Οι ιατρικές διαδικασίες δεν πρέπει ποτέ να αποτελούν απειλή ή τιμωρία. Ένα παιδί που απειλείται με ένεση για να φοβηθεί και να υπακούσει μπορεί να αναπτύξει φοβία για τις ιατρικές διαδικασίες. Το ίδιο ισχύει για οποιοδήποτε άλλο είδος απειλής: παιδιά που ακούν ενήλικες να απειλούν ότι θα καλέσουν την αστυνομία ή τους χωροφύλακες θα συσχετίσουν τις αρχές με κίνδυνο και όχι με προστασία.

Η έκφραση των συναισθημάτων, όπως πάντα, είναι πρωταρχικής σημασίας. Επιτρέποντας την έκφραση των συναισθημάτων χωρίς να υποτιμάμε την έντασή τους, βοηθάμε το παιδί να ξεπεράσει τις ανησυχίες του:
«Φαίνεσαι λυπημένος/φοβισμένος, καταλαβαίνω ότι μπορεί να σου φαίνεται δύσκολο, είμαι εδώ για να σε βοηθήσω».

Έτσι, τα δάκρυα δεν πρέπει να θεωρούνται αποτυχία της εξέτασης. Τα δάκρυα πρέπει να τα δεχόμαστε απλά, ως φυσιολογικό συναίσθημα μπροστά σε μια κατάσταση που μπορεί να είναι στρεσογόνα για ένα παιδί, ιδιαίτερα για τα πιο μικρά.

Συγκατάθεση και σωματική ακεραιότητα των παιδιών κατά τις ιατρικές διαδικασίες

Ο σεβασμός της σωματικής ακεραιότητας και της συγκατάθεσης του παιδιού είναι πολύ σημαντικός κατά τις ιατρικές διαδικασίες. Αυτό σημαίνει ότι καμία πράξη δεν πρέπει να γίνει χωρίς να ενημερωθεί και να προειδοποιηθεί το παιδί, ακόμα και αν είναι μικρό, ούτε χωρίς να ζητηθεί η άδειά του («Θα εξετάσω την κοιλιά σου, εντάξει;»).

Ως γονείς, έχουμε το δικαίωμα να αρνηθούμε μια διαδικασία όταν φαίνεται ακατάλληλη: είμαστε υπεύθυνοι για τη σωματική ακεραιότητα των παιδιών μας. Για παράδειγμα, το να γδύσουμε πλήρως ένα παιδί για να το ζυγίσουμε δεν είναι απαραίτητο: ένα παιδί μπορεί να ζυγιστεί με τα εσώρουχα ή ακόμα και με τα ρούχα του, αφαιρώντας μόνο τα παπούτσια.

Η συνειδητοποίηση του παιδιού ότι το σώμα του «τού ανήκει», ακόμη και σε ιατρικό πλαίσιο, θα γίνει η βάση της σχέσης του με τους επαγγελματίες υγείας. Προσφέροντάς του τη δυνατότητα να εισακουστεί και να λάβει σεβασμό, δίνετε στο παιδί σας αυτοπεποίθηση και αίσθηση αξίας, και έτσι θα γίνει πιο ενεργό στη φροντίδα της υγείας του και στην ενήλικη ζωή.

Επιπλέον, ορισμένες διαδεδομένες ιατρικές διαδικασίες δεν έχουν ιατρική αιτιολογία λόγο, όπως η περιτομή στα μικρά αγόρια.

Ομοίως, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την παρουσία των γονέων κατά τη διάρκεια μιας εξέτασης ή ιατρικής διαδικασίας (π.χ. αιμοληψία), εκτός αν συντρέχουν ειδικοί υγειονομικοί περιορισμοί (π.χ. αποστειρωμένη αίθουσα). Ορισμένοι επαγγελματίες ανησυχούν ότι οι γονείς μπορεί να μην αντέξουν τη διαδικασία ή να τους ενοχλεί η παρουσία τους. Ωστόσο, ένα παιδί χρειάζεται τους γονείς του, ειδικά σε στρεσογόνες καταστάσεις, και η παρουσία τους έχει θετική επίδραση στην εξέλιξη της διαδικασίας και στην ανάρρωσή τους.

Πηγές:

sparadrap.org

Κατηγορία: Χωρίς κατηγορία

Κριτική βιβλίου: Intermezzo, Sally Rooney – Μια ωδή στο πένθος, τα ανθρώπινα λάθη και τις ενδιάμεσες στιγμές της ζωής